Tiểu sử Võ Tắc Thiên – Nữ hoàng đế duy nhất trong lịch sử Trung Hoa
Nhắc đến Võ Tắc Thiên Trung Quốc, người ta thường nhớ đến hình ảnh một nữ quân chủ đầy quyền lực, người đã bước qua những giới hạn vốn được đặt ra cho phụ nữ trong xã hội phong kiến. Thế nhưng phía sau ngai vàng ấy là một cuộc đời dài với nhiều bước ngoặt, những lựa chọn quyết liệt và cả những tranh luận chưa bao giờ hoàn toàn lắng xuống.
Võ Tắc Thiên là ai?
Võ Tắc Thiên- tên thật thường được biết đến là Võ Chiếu (Wu Zhao), sinh năm 624 và mất năm 705. Bà xuất thân từ một gia đình có địa vị tại vùng Bingzhou, thuộc khu vực Sơn Tây ngày nay. Cha bà là Võ Sĩ Hoạch, một quan lại từng có đóng góp cho sự hình thành nhà Đường.
Trong bối cảnh nhà Đường, xã hội Trung Hoa chịu ảnh hưởng sâu sắc của trật tự chính trị và luân lý Nho giáo, trong đó quyền lực tối cao gần như mặc nhiên thuộc về nam giới. Chính vì vậy, việc một phụ nữ không chỉ tham gia chính trường mà còn trực tiếp ngồi trên ngai Hoàng đế là điều đặc biệt hiếm có.
Theo các tư liệu văn hóa, Võ Tắc Thiên được giáo dục khá tốt từ nhỏ, được học chữ, kinh điển, lịch sử và âm nhạc. Nền tảng ấy về sau giúp bà có thêm lợi thế khi bước vào đời sống cung đình và tiếp cận với những vấn đề chính trị.
Nếu nhìn lại cuộc đời Võ Tắc Thiên, có thể thấy mỗi bước ngoặt đều gắn với một lần thay đổi vị thế của bà: từ con gái một gia đình quan lại đến phi tần, Hoàng hậu, Hoàng thái hậu và cuối cùng là Hoàng đế.
TIỂU SỬ Võ Tắc Thiên – Vị Hoàng đế duy nhất của lịch sử Trung Hoa
Võ Tắc Thiên bước vào hoàng cung năm bao nhiêu tuổi?
Khoảng năm 637, khi mới 14 tuổi, Võ Tắc Thiên được đưa vào cung và trở thành một phi tần của Đường Thái Tông Lý Thế Dân. Bà được ban hiệu “Võ Mị”, và hình tượng Võ Mị Nương về sau trở nên quen thuộc trong văn học, phim ảnh và văn hóa đại chúng.
Những năm tháng ở bên Đường Thái Tông giúp Võ Tắc Thiên có cơ hội quan sát đời sống chính trị ở trung tâm quyền lực. Cung đình khi ấy không chỉ là nơi của những nghi lễ và đời sống hoàng tộc, mà còn là một không gian chính trị phức tạp, nơi mỗi mối quan hệ đều có thể ảnh hưởng đến vận mệnh của một con người.
Khi Đường Thái Tông qua đời năm 649, con đường của Võ Tắc Thiên tưởng như đã khép lại. Theo lệ cung đình, bà được đưa tới một ngôi chùa Phật giáo và trở thành ni cô.
Nhưng đó chỉ là một khoảng lặng ngắn trong cuộc đời Võ Tắc Thiên. Số phận của bà một lần nữa thay đổi khi Hoàng tử Lý Trị, con trai Đường Thái Tông, lên ngôi.
Từ phi tần đến Hoàng hậu Đường Cao Tông
Sau khi Đường Thái Tông qua đời, con trai ông là Đường Cao Tông Lý Trị lên ngôi. Võ Tắc Thiên sau đó trở lại cung và trở thành phi tần của Cao Tông. Năm 655, bà được lập làm Hoàng hậu.
Đây là bước ngoặt quan trọng trong tiểu sử Võ Tắc Thiên.
Từ vị trí Hoàng hậu, bà ngày càng có ảnh hưởng lớn trong triều đình. Đường Cao Tông về sau gặp vấn đề về sức khỏe và giao cho Võ hậu tham gia xử lý nhiều công việc triều chính. Hai người cùng tham dự việc triều, khiến Võ Tắc Thiên dần trở thành một trong những nhân vật quyền lực nhất của nhà Đường.
Năm 683, Đường Cao Tông qua đời. Võ Tắc Thiên trở thành Hoàng thái hậu và tiếp tục giữ vai trò trung tâm trong triều đình thông qua các con trai mình.
Trong những năm tiếp theo, quyền lực của bà ngày càng được củng cố. Đến năm 690, Võ Tắc Thiên thực hiện bước đi chưa từng có: chính thức lên ngôi Hoàng đế.
Võ Tắc Thiên lên ngôi Hoàng đế năm nào?
Võ Tắc Thiên lên ngôi Hoàng đế năm 690, khi bà khoảng 66 tuổi. Bà phế bỏ nhà Đường trong một thời gian và thành lập triều đại mang tên Chu, thường được gọi là Võ Chu để phân biệt với nhà Chu thời cổ đại.
Đây là dấu mốc quan trọng nhất trong tiểu sử Võ Tắc Thiên và cũng là lý do tên tuổi bà có vị trí đặc biệt trong lịch sử Võ Tắc Thiên Trung Quốc.
Bà trực tiếp trị vì từ năm 690 đến năm 705. Trong khoảng thời gian này, Võ Tắc Thiên không còn đứng sau một Hoàng đế hay điều hành triều chính dưới danh nghĩa Hoàng hậu, mà chính thức mang danh hiệu Hoàng đế.
Sự kiện ấy phá vỡ khuôn mẫu chính trị vốn tồn tại trong xã hội Trung Hoa lúc bấy giờ. Một người phụ nữ đã bước từ hậu cung lên vị trí cao nhất của đế chế và tự mình nắm giữ quyền lực tối cao.
Nhà Võ Chu tồn tại khoảng 15 năm. Đến năm 705, Võ Tắc Thiên thoái vị, nhà Đường được khôi phục và con trai bà là Đường Trung Tông trở lại ngai vàng.
>>> Chính sách cai trị của Võ Tắc Thiên
Tìm hiểu cuộc đời Võ Tắc Thiên không nên chỉ dừng lại ở những câu chuyện hậu cung hay các giai thoại về đấu tranh quyền lực. Trong thời gian nắm quyền, bà cũng thực hiện nhiều chính sách nhằm củng cố bộ máy nhà nước và tìm kiếm nhân tài phục vụ triều đình.
Một trong những điểm đáng chú ý là việc bà chú trọng hệ thống tuyển chọn quan lại và khoa cử, qua đó mở rộng nguồn nhân lực cho bộ máy hành chính. Những người không hoàn toàn xuất thân từ các gia tộc quý tộc lâu đời có thêm cơ hội bước vào chính trường.
Bà cũng chú trọng nông nghiệp, kinh tế và việc duy trì hoạt động của bộ máy hành chính. Phật giáo được sử dụng như một nguồn hỗ trợ về tư tưởng và tính chính danh cho quyền lực của bà.
Tuy nhiên, triều đại Võ Chu cũng gắn với những biện pháp kiểm soát chính trị nghiêm khắc. Võ Tắc Thiên sử dụng các cơ chế điều tra, tố giác và trừng phạt để đối phó với những người mà bà xem là mối đe dọa đối với quyền lực.
Bởi vậy, khi nghiên cứu tiểu sử Võ Tắc Thiên, cần đặt cả những thành tựu quản trị lẫn mặt cứng rắn trong chính trị vào cùng một bối cảnh lịch sử, thay vì chỉ nhìn nhân vật qua một hình ảnh đơn nhất.
>>> Võ Tắc Thiên có phải là một nữ hoàng độc ác?
Đây là câu hỏi thường xuất hiện khi tìm hiểu tiểu sử Võ Tắc Thiên.
Theo tin tổng hợp, trong nhiều bộ sử và tác phẩm văn học truyền thống, Võ Tắc Thiên thường được mô tả bằng những hình ảnh tiêu cực, gắn với âm mưu cung đình, thanh trừng đối thủ và cuộc đấu tranh quyền lực khốc liệt.
Những câu chuyện về hậu cung, các hoàng tử và đại thần khiến hình tượng của bà càng trở nên nhiều màu sắc trong văn hóa đại chúng. Tuy nhiên, khi tiếp cận lịch sử từ góc nhìn hiện đại, hình ảnh Võ Tắc Thiên được nhìn nhận phức tạp hơn.
Bà vừa là một nữ quân chủ có khả năng tổ chức và điều hành nhà nước, vừa là người sử dụng những biện pháp chính trị cứng rắn để bảo vệ quyền lực. Hình ảnh của bà trong sử liệu cũng chịu ảnh hưởng bởi hoàn cảnh chính trị và quan điểm của những người ghi chép lịch sử sau thời kỳ bà trị vì.
Vì thế, khi nói về Võ Tắc Thiên Trung Quốc, sẽ khó có thể dùng một tính từ duy nhất để bao quát toàn bộ con người và sự nghiệp của bà. Điều khiến nhân vật này trở nên đặc biệt chính là sự đan xen giữa quyền lực, tham vọng, năng lực chính trị và những mặt gây tranh luận.
Võ Tắc Thiên trị vì bao nhiêu năm?
Nếu chỉ tính thời gian chính thức trên ngai Hoàng đế, Võ Tắc Thiên trị vì từ năm 690 đến năm 705, tức khoảng 15 năm.
Tuy nhiên, ảnh hưởng chính trị của bà bắt đầu từ trước đó rất lâu. Sau khi Đường Cao Tông qua đời năm 683, bà trở thành Hoàng thái hậu và tiếp tục giữ quyền lực thực tế trong triều đình.
Do đó, nếu nhìn toàn bộ cuộc đời Võ Tắc Thiên, hành trình chính trị của bà kéo dài nhiều thập kỷ. Từ khi còn là Hoàng hậu, bà đã từng bước tham gia sâu vào việc triều chính, trước khi chính thức trở thành Hoàng đế.
Đây cũng là điểm khiến cuộc đời bà khác biệt với nhiều nữ nhân vật hoàng gia khác trong lịch sử Trung Hoa: quyền lực của Võ Tắc Thiên không chỉ đến từ thân phận hoàng hậu hay hoàng thái hậu, mà cuối cùng được bà chuyển hóa thành quyền lực quân chủ trực tiếp.
Võ Tắc Thiên qua đời như thế nào?
Năm 705, khi tuổi đã cao, Võ Tắc Thiên bị buộc phải thoái vị trong một cuộc chính biến tại cung đình. Nhà Đường được khôi phục và Đường Trung Tông trở lại ngai vàng.
Võ Tắc Thiên qua đời vào cuối năm 705, hưởng thọ khoảng 81 tuổi. Bà được an táng tại Càn Lăng cùng Đường Cao Tông.
Một chi tiết đặc biệt trong tang lễ của bà là tấm bia mộ nổi tiếng không khắc văn tự, thường được biết đến với tên gọi Vô Tự Bi. Hình ảnh tấm bia không chữ đã trở thành một biểu tượng gợi nhiều suy ngẫm về cách lịch sử sẽ phán xét một con người sau khi họ rời khỏi thế gian.
Phải chăng bà muốn để hậu thế tự viết nên câu chuyện về mình? Hay đó chỉ đơn giản là một lựa chọn mang tính biểu tượng? Cho đến nay, cách lý giải về Vô Tự Bi vẫn còn nhiều cách nhìn khác nhau.
Vì sao Võ Tắc Thiên vẫn được nhắc đến sau hơn 1.000 năm?
Có lẽ điều khiến tiểu sử Võ Tắc Thiên sống lâu trong ký ức không chỉ nằm ở việc bà là nữ Hoàng đế duy nhất trong lịch sử Trung Hoa.
Đó còn là câu chuyện về một người phụ nữ đã đi qua những giới hạn của thời đại mình.
Từ một cô gái bước vào cung khi mới 14 tuổi, Võ Tắc Thiên từng trải qua những năm tháng tưởng như bị đẩy ra ngoài trung tâm quyền lực. Nhưng rồi bà quay trở lại, trở thành Hoàng hậu, Hoàng thái hậu và cuối cùng là Hoàng đế.
Mỗi chặng đường ấy đều mang theo những biến động của triều đình, những mối quan hệ phức tạp và những quyết định có thể làm thay đổi vận mệnh của cả một triều đại.
Chính vì thế, cuộc đời Võ Tắc Thiên không chỉ là câu chuyện về một người phụ nữ bước lên ngai vàng. Đó còn là lát cắt đặc biệt về quyền lực, chính danh và vị trí của người phụ nữ trong xã hội quân chủ Trung Hoa.
Hơn một nghìn năm đã trôi qua, hình ảnh Võ Tắc Thiên vẫn đứng giữa những cách nhìn trái chiều. Có người nhấn mạnh khả năng trị quốc của bà, có người tập trung vào những biện pháp chính trị khắc nghiệt, trong khi các tác phẩm văn học và điện ảnh lại tiếp tục tạo nên những hình tượng mới về nhân vật này.
Có lẽ chính sự phức tạp ấy khiến Võ Tắc Thiên Trung Quốc vẫn là một trong những nhân vật được tìm hiểu nhiều khi nhắc đến lịch sử Trung Hoa cổ đại.
Lời kết
Tiểu sử Võ Tắc Thiên là một lát cắt đặc biệt của lịch sử Trung Hoa, nơi cuộc đời một người phụ nữ hòa vào những biến động lớn của triều Đường. Từ một phi tần bước vào cung khi tuổi đời còn rất trẻ, Võ Tắc Thiên đã đi qua Hoàng hậu, Hoàng thái hậu và cuối cùng trở thành Hoàng đế, tạo nên một triều Võ Chu ngắn ngủi nhưng có vị trí đặc biệt trong lịch sử.
Nguồn: Sưu tầm
